Ülkemizde büyük kentlerde hızla artan nüfus, gelişen yerleşim ve iş alanları ve çoğalan yolcu sayısı karşısında vatandaşların ulaşım ihtiyaçlarının daha kolay ve hızlı bir şekilde karşılanması amacıyla, bir plan ve program çerçevesinde, plaka sınırlaması uygulanan illerde taksi, minibüs ve dolmuşlara verilecek ticari plakaların sayısı, verilme usul ve esasları 03.05.1986 tarih ve 19096 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 02.04.1986 gün ve 10553 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenmiştir. Daha sonra söz konusu Bakanlar Kurulu kararında; 90/390, 91/1780, 94/6311, 95/7212 sayılı Bakanlar Kurulu kararları ile değişiklikler yapıldıktan sonra, en son olarak 04.06.1998 tarih ve 23362 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 98/11158 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yapılan değişiklikler sonucunda tahditli ticari plaka verilmesinde uyulacak usul ve esaslara son şekli verilmiştir. Karara göre;
1- Vatandaşın ulaşım ihtiyacını karşılamak üzere toplu taşımacılığın geliştirilmesi ve disiplin altına alınması, korsan taşımacılığın önlenmesi ve fiilen çalışmakta olan şoför esnafının haklarının korunması maksadı ile taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçlarına verilecek olan ticari plakaların sayısı, verilme usul ve esaslarını tespit etmek, kararın amacını oluşturmaktadır.
2- Ticari plaka verilebilmesi için; taksi, dolmuş ve minibüslerde şoförlük mesleğini geçim kaynağı olarak seçmiş olduğunu ve sürekli olarak icra ettiğini beyan etmiş olmak ve şoförler odasına üye olmak şartları aranırken, umum servis araçlarında ise şoförlük mesleğini geçim kaynağı olarak seçtiğini beyan etmiş ve şoförler odasına üye olmak veya ticaret odalarına kayıtlı taşımacı şirketlerce şehir içinde taşımacılık yapmak şartları aranmaktadır.
3- Nüfus artışı ve şehrin ulaşım planı dikkate alınmak suretiyle o il ve ilçenin toplu taşıma ihtiyacı trafik komisyonu tarafından düzenlenecek bir raporla İçişleri Bakanlığına bildirilecek, halen plaka tahdidi uygulanan illerde taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçları için tespit edilen ticari plaka sayısının arttırılması, iade edilenler ile henüz tahsis edilmemiş olanlar dahil, bunların trafik komisyonlarınca dağıtılması İçişleri Bakanının onayı ile olacaktır.
4- İlin ihtiyacı dikkate alınarak dağıtılacak ticari plakaların muhammen bedeli ticari plakanın serbest piyasadaki tahmini bedelinin % 80'ine tekabül eden kısmı esas alınarak trafik komisyonu tarafından tespit edilecek ve plakaların ihalesi işlemi gerçekleştirilecektir.
5- Plaka satışlarından elde edilen gelirin % 90' ı Trafik Hizmetlerini Geliştirme Fonuna, % 10' u ise Türk Polis Teşkilatı Güçlendirme Vakfı hesabına dönem sonunu takip eden 1 ay içerisinde aktarılacaktır.
Daha sonra, 3 Mart 2001 tarih ve 24335 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4629 sayılı Bazı Fonların Tasfiyesi Hakkında Kanun'un 6 ncı maddesinin "f" ve "g" bentleri ve Geçici 1 inci maddesinin "c" bendi hükümlerine göre Trafik Hizmetlerini Geliştirme Fonu da kaldırılmış olup, İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü'nün 18.02.2002 tarih ve 1595 sayılı 0040 no'lu Genelgesi ile 81 İl Valiliğine yazılan yazıda; yukarıda bahsedilen Kanun'dan bahsedilerek yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar; ticari araçlarda bulundurulmasına izin verilen reklam bedelinin %25 tutarı ile 86/10553 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı gereğince ticari plaka satışlarından elde edilen %90'lık payın, gelirin elde edildiği yerdeki Mal Saymanlıklarının (Vergi Dairelerinin) damga, resim ve harçları tahsile
yetkili kısımlarına, bütçeye gelir kaydedilmek üzere yatırılacağı, elde edilen gelirlerle ilgili tahsilat makbuzunun bir suretinin ilgili kişilerce, bir suretinin ise işlem dosyasında muhafazasının sağlanması talimatı verilmiş olup, uygulama halen bu şekilde devam etmektedir.
Buraya kadar yazılanlardan sonra, "tahditli ticari plaka uygulamasına izin veren" 10553 sayılı Ticari Plakaların Verilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkındaki Bakanlar Kurulu Kararını çeşitli açılardan irdelemede ve değerlendirmede fayda görülmektedir:
A- Ticari Plakalarda Uyulacak Esas ve Usuller
Bakanlar Kurulu, 2 Nisan 1986 tarihli ve 86/10553 sayılı Kararname ile, herhangi bir kanuni dayanak göstermeden, "Ticari Plakaların Verilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Karar" başlığını taşıyan bir düzenlemeyi yürürlüğe koymuştur. Söz konusu Kararda daha sonra; 27/06/1990 tarih ve 20561 sayılı resmi gazetede yayımlanan 90/390 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla, 08/06/1991 tarih ve 20895 sayılı resmi gazetede yayımlanan 91/1780 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla, 24/12/1994 tarih ve 22151 sayılı resmi gazetede yayımlanan 94/6311 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla, 06/09/1995 tarih ve 22896 sayılı resmi gazetede yayımlanan 95/7212 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ve en son olarak da 04/06/1998 tarih ve 23362 sayılı resmi gazetede yayımlanan 98/11158 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla değişiklikler yapılarak bugünkü haline getirilmiştir.
Bu karara göre; il trafik komisyonlarınca plaka tahdidi kararı alınması halinde, o il ve ilçelerinde yeniden trafiğe çıkacak taksi, dolmuş ve minibüslere verilecek ticari plakaların sayısının arttırılması, iade edilenler ile henüz tahsis edilmemiş olanlar dahil, bunların trafik komisyonlarınca dağıtılması il trafik komisyonlarınca değerlendirilecek, bu değerlendirmenin sonucunda düzenlenecek bir raporla İçişleri Bakanlığına sunulacak ve alınan bu kararlar İçişleri Bakanının onayı ile yürürlük kazanacaktır.
Böylece belirlenen yeni ticari plakalar, il trafik komisyonlarınca, ikişer aylık aralarla yılda altı kez, kapalı zarf usulü ile arttırmaya çıkarılarak, en yüksek bedeli teklif edenlere ihale edilecektir. Ticari plakaların dağıtımında, bunların o yerde serbestçe yapılan satış ve devirlerinde geçerli olan bedellerinin % 80'i arttırma için muhammen bedel, yani başlangıç miktarı olarak kabul edilecektir.
Karara göre, eskiden ve yeniden alınan ticari plakaların sahipleri, bu plakaları taşıttan ayrı olarak serbest piyasada satabileceklerdir. Bu tür plakalar, taksi, dolmuş ve minibüslerde ancak şoförlüğü geçim kaynağı olarak sürekli biçimde, Şoförler Odası üyesi sıfatıyla icra edenlere, umum servis araçlarında ise şoförlüğü geçim kaynağı olarak sürekli biçimde Şoförler Odası üyesi sıfatıyla icra edenler ile taşımacı şirketlere devredilebilir.
İl trafik komisyonlarının yeniden arttırmaya çıkaracağı ticari plakaların ihalesinden elde edilecek paraların % 90'ı Trafik Hizmetlerini Geliştirme Fonu hesabına, geri kalan % 10 ise, bir özel tüzel kişi olan Türk Polis Teşkilatını Güçlendirme Vakfı'na verilecektir.
Ancak, 3 Mart 2001 tarih ve 24335 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4629 sayılı Bazı Fonların Tasfiyesi Hakkında Kanun'un 6 ncı maddesinin (f) ve (g) bentleri ve Geçici 1 inci maddesinin (c) bendi hükümlerine göre Trafik Hizmetlerini Geliştirme Fonu da kaldırılmış olup, İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü'nün 18.02.2002 tarih ve 1595 sayılı 0040 no'lu Genelgesi ile 81 İl Valiliğine yazılan yazıda; yukarıda zikredilen Kanun'dan bahsedilerek yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar; ticari araçlarda bulundurulmasına izin verilen reklam bedelinin %25 tutarı ile 86/10553 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı gereğince ticari plaka satışlarından elde edilen %90'lık payın, gelirin elde edildiği yerdeki Mal Saymanlıklarının (Vergi Dairelerinin) damga, resim ve harçları tahsile yetkili kısımlarına,

1. 6 ADET RESİMLİ İKAMETGAH, MESLEĞİ ŞÖFÖR YAZACAK, ARKASINDA EN AZ (3) YILDIR İKAMETGAH ETMEKTEDİR YAZILIP MÜHÜRLENECEK. (MUHTARDAN)

2. 3 ADET NÜFÜS CÜZDAN SURETİ MUHTARDAN

3. ŞÖFÖRLER ODASINDAN FAALİYET BELGESİ VE MESLEĞİ BÖLÜMÜ ŞÖFÖR YAZACAK.

4. EHLİYET VE KİMLİK ASLI GELİCEK. (NOTER TASTİKLİ)

5. SABIKA KAYDI GELİCEK. (SAVCILIKTAN)
 

1.  ARACIN RUHSATLARI

2. VERGİ LEVHASI

3.  İKAMETGAH RESİMLİ

4. NÜFUS SURETİ

5. NOTERDEN EN SON YAPILAN İŞLEM SURETİ

6. TAKSİ METRE

7. HOLİGRAM
 

GEREKLİ EVRAKLAR

-İKAMETKAH

-NUFUS CÜZDANI SURETİ

-SABIKA KAYDI

-EN AZ 2 YIL İSTANBULDA İKAMET ETMESİ

-KEFİL
 

GEREKLİ EVRAKLAR

-ARACIN RUHSATLARI
-VERGİ LEVHASI
-BELEDİYE RUHSATI
-FİŞ+KAŞE
-TAKSİ METRE
-İKAMETKAH SURETİ
-NUFUS CÜZDANI SURETİ
-2 ADET RESİM
-FAALİYET BELGESİ

Kontrat 1 yıl süreyle yapılır. Yıl sonunda taraflar serbest buyrulur. Kontrat firmanın ön koşullarını bildiren ön anlaşmadır

ÖN SÖZLEŞME ÖRNEĞİ AŞAĞIDAKİ GİBİDİR.

1- KİRAYA VERİYORUM PLAKANIN AYLIK KİRASI      #x.xx-YTL#      #İx.xx-YTL#
 
2- KİRA KARŞILIĞINDA ALINAN PLAKANIN SÖZLEŞME TARİHLERİ AŞAĞIDA BELİRTİLMİŞTİR.
 
BAŞLANGIÇ TARİHİ: x.x........           BİTİŞ TARİHİ:  x.x.2007
 
3- KİRACI KİRA MÜDDETİ İÇERİSİNDE ARACIN TRAFİKTE YAPMIŞ OLDUĞU TÜM CEZALARDAN SORUMLUDUR.
 
4- EKDE DÖKÜMÜ YAPILAN ÖDEME TARİFESİNDE YAZAN ÖDEME GÜNLERE GÜNLERİNE RİAYET EDİLEMEZ İSE HİÇ BİR İHTARA GEREK KALMADAN KALN BAKİYE ÖDEMELERİ MUACCEL HALE GELİR PLAKA KİRAYA ALINDIĞI GÜNDEN BİTTİĞİ GÜNE KADAR ARAC ÜZERİNE GELECEK TÜM CEZALAR KİRACIYA AİT
 
5- YILLIK ANA VERGİSİ VE PİLAKA VERGİSİ MAL SAHİBİNE AİTTİR.
 
6- KİRACI SÖZ KONUSU TİCARİ PLAKAYI KİRAYA VERENİN YAZILI İZNİNİ ALMAK KAYDI İLE ÜÇÜNCÜ ŞAHISLARA KİRAYA VEREBİLİR
 
7- CAYMA HALİNDE CAYAN TARAF DİĞER TARAFA 1 (BİR) KİRA BEDELİ ÖDEYECEKTİR.
 
8- KİRA MÜDDETİ 12 (ONİKİ) AYDIR.İHTİLAF HALİNDE B.KÖY MAHKEMELERİ VE İCRA DAİRELERİ YETKİLİDİR.
 
9- KOMİSYONCU GELECEK OLAN CEZALARDAN SORUMLU DEĞİLDİR.SORUMLULUK KİRACIYA AİTTİR.KİRACI CEZALARI ÖDEMEDİĞİ TAKDİRDE VERMİŞ OLDUĞU TEMİNAT SENEDİ KULLANILACAKTIR.
  
10- ARACIN KARIŞMIŞ OLDUĞU TÜM CEZALARDAN VE ARACIN DIŞARIYA VE İÇERİSİNDEKİ YOLCULARA KARŞI VERMİŞ OLDUĞU  TÜM ZARARLARDAN DOLAYI (MADDİ VE MANEVİ) KİRAYA VEREN VE KOMİSYONCU KESİNLİKLE SORUMLU DEĞİLLERDİR.TÜM SORUMLULUK KİRACIYA AİTTİR. BU GİBİ DURUMLARD
 
11- KİRACI TÜM BORÇLARINI KAPATTIKTAN SONRA ARABA KİRACIYA KALIR.
 
12- KİRACIDAN BİR ADET TEMİNAT SENETİ ALINMIŞTIR.BUSENET BELİRTİLEN SÖZLEŞME TARİHLERİ ARASINDA TRAFİKTEN PLAKAYA GELEBİLECEK HERHANGİ BİR KAZAYA CEZAYA VS.GİBİ TAHAKKUKLAR İÇİN GEÇERLİDİR. BAŞKA AMAÇLA KULLANILAMAZ.
 
13- İŞ BU SÖZLEŞME TARAFLAR ARASINDA TANZİM EDİLMİŞ BİR TİCARİ TAKSİ PLAKASI KİRA İŞLEMİ OLUP KOMİSYONCUNUN BURADAKİ GÖREVİ KİRA İŞLEMİNDE TARAFLAR ARASINDA KOMİSYONCULUK (TELLALLIK)YAPMIŞ OLMAKTADIR. KOMİSYONCU YALNIZ  ARACILIK HİZMETİ YAPMIŞ OLDUĞUNDAN
 
14- YUKARIDA ŞARTLARI YAZILI OLAN SÖZLEŞMEYİ OKUYUP KABUL ETTİĞİMİ DAHA SONRADAN BU ŞARTLARIN DIŞINDA HİÇ BİR HAK TALEP ETMEYEEĞİMİ BEYAN VE KABUL EDERİM